DEFINITIEF AFSCHEID NEMEN

blogfoto def. afscheid nemenDoodgaan. Een pittig onderwerp, waar we het niet graag over hebben en dat is nu juist het probleem. Deze zomer heb ik definitief afscheid genomen van mijn vader en heb ik in mijn directe omgeving gezien hoe een definitief afscheid kan worden beleefd. En eens te meer realiseer ik mij wat het kan betekenen in je leven als een dierbare sterft. En vooral hoe belangrijk het is om te beseffen wat dat ‘definitieve’ betekent. Afscheid nemen doen we de hele tijd: “Dag schat, tot vanavond”. Of: “Fijne vakantie allemaal!” en vaak gehoord: “Tot ziens en we houden contact!”, alsof dat contact er opeens niet meer zou kunnen zijn. En ja, dat is mogelijk. We hebben deze zomer gezien hoe er meer dan 200 mensen omkwamen met een gecrasht vliegtuig, van wie verreweg de meesten ook : “Fijne vakantie.” hadden gehoord toen ze vertrokken. De achterblijvers bleven zitten met onbeschrijfelijke gevoelens van verlies en verdriet, omdat het zo vreselijk ‘onaf’ was. En het besef dat dit blijkbaar een afscheid voor altijd was geweest is dan onverteerbaar. Maar moet je dan altijd voorbereid zijn op het feit dat iemand opeens kan sterven?

Eerlijk gezegd: eigenlijk wel. Maar het liefst zonder de hele dag aan de dood te hoeven denken. Het betekent in mijn ogen dat je de relaties die je hebt zoveel mogelijk onbelast laat zijn. Dat wil zeggen, dat de communicatie open is en niet belast is met een onuitgesproken ruzie of een onopgelost probleem. En ook dat valt niet mee. Toch is het van belang voor jou als achterblijver, omdat jij straks als die ander er mogelijk niet meer is mee verder moet. Misschien moet je door met onuitgesproken vragen of een schuld die voor jouw gevoel niet is ingelost of vergeven. We houden tenslotte niet van moeilijke gesprekken, van ons ergens schuldig over te moeten voelen, van vergeving vragen of dingen open te gooien waarvan we niet zeker weten of het bij de ontvanger wel goed valt. Of we rationaliseren het weg: ‘geen ouwe koeien uit de sloot halen’. Straks wordt hij of zij boos en wordt het nog erger, is dan de angst. Of we houden het maar voor ons, niet beseffend hoeveel last we ervan kunnen hebben, mocht die ander er opeens niet meer zijn. Niets kan ons zo dwars zitten als onuitgesproken schuld en boosheid, maar ook nooit verwoorde liefde. Misschien zien we ook niet hoeveel last we er van hebben in het hier en nu. Dingen niet willen of durven uitspreken houdt die ander op een ingewikkelde manier in ons leven, we willen niet verder met die ander, maar ook laten we hem of haar niet vrij doordat we dingen onbesproken laten. Daardoor is er altijd iets dat nog is weggelegd voor ‘ooit’. Tegelijk ontkennen we dat die ander nog in ons leven is, al is het op een negatieve of gecompliceerde manier. Daardoor houden we hem of haar vast en soms betekent dat letterlijk dat mensen niet verder kunnen met hun leven en blijven hangen in onopgeloste boosheid, frustratie of verdriet. Maar ook de andere kant bestaat, nooit te hebben gezegd: ‘Ik houd van je’, omdat je dat misschien van thuis niet zo hebt meegekregen of nooit je liefde hebt laten zien aan je kind, je partner, vriend of vriendin. Wat een eenzaamheid! Er is een kaart van Loesje met de tekst: ‘Leven is het meervoud van lef’. En inderdaad, daar gaat het om, het lef te hebben om te spreken vanuit je hart en eens niet je verstand ertussen te zetten. Heb het lef en maak je rugzak eens leeg, vraag je af wat er nog van jou af moet voor het geval jij er opeens niet meer bent. Bedenk eens wat je tegen wie zou zeggen als hij of zij er binnenkort niet meer zou zijn. Misschien best eng maar ja, het is in elk geval wel LEVEN.